Milivoj Bešlin: Koča je Miloševiću rekao da od Albanaca može napraviti Jugoslovene, ali Srbe nikada

Liberalno krilo srpskih komunista bilo je spremno razgovarati o Kosovu kao republici, kaže za Kontrapovijest s Hrvojem Klasićem povjesničar s Instituta za filozofiju i društvenu teoriju iz Beograda Milivoj Bešlin.

Objasnio je odnos Kosova i Srbije od 1912., kada je srpska vojska zauzela Kosovo. “Već tada dolazi do problema sa stanovništvom na Kosovu”, podsjeća. Albanci nisu bili zadovoljni ni osnivanjem Kraljevine SHS. Sve do Drugog svjetskog rata nije bilo ni škola ni novina na albanskom, uz naglašeno represivan državni aparat, kolonizaciju Srba i odlazak Albanaca u Albaniju i Tursku.

Albanci su talijanske fašiste “dočekali kao oslobodioce”, jer su im dali jezička prava i škole na albanskom. Poslije rata, “veliki je problem bio kako Kosovo uključiti u Srbiju.

U srpnju 1945. Vojvodina dobiva status autonomne pokrajine, a Kosovo niži status “Autonomne kosovsko-metohijske oblasti”. Pedesetih na Kosovu vlada strašna represija, koja postupno popušta. Ustavnim amandmanima iz 1974. Vojvodina i Kosovo dobivaju ustave i Vrhovne sudove, premda ne i pravo na samoopredeljenje, koje su imale republike.

Unutar Saveza komunista Srbije šezdesetih razlike prema Kosovu “bile su veće nego što ih cela srpska politička elita danas ima prema Kosovu”. Liberalno partijsko rukovodstvo s Latinkom Perović i Markom Nikezićem “bilo je spremno da razgovara o Kosovu kao republici, kao federalnoj državi u sklopu Jugoslavije”. Dobrica Ćosić, pak, formira narativ srpskih nacionalista i zbog Kosova se 1968. i razilazi s Partijom.

Danas, “Kosovo je mit u temeljima novog srpskog nacionalizma”. “Mnogi mladi su prevaru i propagandu shvatili kao istinu. To dodatno stvara frustraciju koja ne može imati posledice po Kosovo, ali užasne i teške posledice može imati po samu Srbiju”, ocjenjuje Milivoj Bešlin.